Wybór metody antykoncepcji to bardzo osobista sprawa, która wymaga uwzględnienia stylu życia, celów zdrowotnych oraz tego, jak chcesz się czuć we własnym ciele. 

Metody antykoncepcyjne dzielą się na dwie główne kategorie: środki hormonalne i niehormonalne. 

Hormonalne metody antykoncepcji obejmują tabletki antykoncepcyjne, plastry, krążki dopochwowe, implanty z progestagenem oraz hormonalne wkładki domaciczne. 

Niehormonalne metody antykoncepcji to między innymi metody obserwacji płodności, takie jak Natural Cycles od Oura, miedziane wkładki domaciczne oraz metody mechaniczne (barierowe), na przykład prezerwatywy. 

Niezależnie od tego, czy szukasz wygodnego rozwiązania, o którym nie będziesz musiała za często myśleć, czy chcesz skorzystać z metody niehormonalnej, koniecznie skonsultuj się z lekarzem, który pomoże ci dobrać odpowiednią metodę. 

Poniżej znajdziesz najważniejsze pytania, które warto zadać sobie lub swojemu lekarzowi przed podjęciem decyzji.

Informacje o cyklu od Oura oferują teraz wsparcie dla osób stosujących antykoncepcję hormonalną, zaprojektowane tak, aby pomóc im monitorować objawy, przewidywać pojawienie się krwawienia i lepiej zrozumieć wpływ antykoncepcji hormonalnej na organizm.

1. Jak skuteczna ma być twoja antykoncepcja?

Czym jest skuteczność w kontekście metod antykoncepcji? W skrócie — skuteczna antykoncepcja zapobiega ciąży. Warto zwrócić uwagę na wskaźnik „typowej” skuteczności, który pokazuje, na ile dana metoda zapobiega ciąży w rzeczywistych (a nie laboratoryjnych) warunkach, na przykład kiedy osoba przyjmująca tabletki antykoncepcyjne zapomina czasem o dawce.

O idealnym stosowaniu mówimy wtedy, gdy dokładnie przestrzega się zaleceń i zachowuje się regularność.  

Jeśli więc wskaźnik dla typowego stosowania wynosi 90%, oznacza to, że gdyby przez rok 100 kobiet używało tej metody antykoncepcji nieidealnie, to pod koniec roku 10 z nich byłoby w ciąży.

Dzięki skuteczności na poziomie 91–99%, hormonalne metody antykoncepcji należą do najpewniejszych sposobów zapobiegania ciąży. Ten wskaźnik będzie się różnić w zależności od wybranej opcji oraz od tego, jak dobrze ją zastosujesz.

Wskaźniki skuteczności środków antykoncepcyjnych
Metoda Wskaźnik skuteczności (przy typowym stosowaniu)* 
Wyższa skuteczność

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Niższa skuteczność 
Hormonalne wkładki domaciczne 99%
Implanty 99%
Miedziane wkładki domaciczne 99%
Zastrzyki (sam progestagen) 96%
Tabletki dwuskładnikowe 93%
Krążki dopochwowe (estrogen + progestagen) 93%
Natural Cycles od Oura  93%**
Tabletki jednoskładnikowe 91%
Plastry (estrogen + progestagen) 93%
Prezerwatywy dla mężczyzn 87%
Kapturki naszyjkowe 86% (u kobiet, które nigdy nie rodziły)

71% (u kobiet, które rodziły)
Gąbki dopochwowe 86% (u kobiet, które nigdy nie rodziły)

78% (u kobiet, które rodziły)
Diafragma (kapturek dopochwowy) 83%
Środki plemnikobójcze 79%
Stosunek przerywany 78%
Metody rozpoznawania płodności (FAM) od 77% do 98% (w zależności od zastosowanych metod)
*Wszystkie dane dotyczące typowej skuteczności oparte są na danych pochodzących ze strony Planned Parenthood 
**Źródło: https://www.naturalcycles.com/cyclematters/natural-birth-control 

Odpowiedz na poniższe pytania, aby ustalić, czy powinnaś rozważyć zastosowanie metody o wysokiej skuteczności. 

Czy chciałabyś kiedykolwiek mieć dziecko z osobą, z którą uprawiasz seks?

  • Jeśli nie, rozważ metodę o wysokiej skuteczności. 

Czy ciąża mogłaby mieć niebezpieczne konsekwencje społeczne dla ciebie lub twojej rodziny?

  • Jeśli tak, rozważ metodę o wysokiej skuteczności. 

Czy gdybyś chciała zdecydować się na aborcję, byłaby ona dostępna, bezpieczna i legalna?

  • Jeśli nie, rozważ metodę o wysokiej skuteczności.

Czy w twojej obecnej sytuacji zdrowotnej ciąża nie jest zalecana ze względu na twoje bezpieczeństwo?

  • Jeśli tak, rozważ metodę o wysokiej skuteczności. 

2. Jak często chcesz myśleć o antykoncepcji?

Skuteczność danej metody często zależy od tego, jak łatwo da się ją wpasować w codzienne życie osoby, która ją stosuje. Często ocenia się to na podstawie poziomu wysiłku wkładanego w korzystanie z niej na co dzień. 

Niektóre metody antykoncepcji stosowanej w sposób ciągły, w tym wkładki domaciczne, implanty i zastrzyki, nie wymagają codziennego wysiłku, podczas gdy metody cykliczne, takie jak pigułki, plastry i krążki, wymagają codziennego lub regularnego działania.

Odpowiedz sobie na następujące pytania: 

Czy chcesz, aby krwawienia były w większości przewidywalne?

  • Jeśli tak, rozważ metody cykliczne.
  • Jeśli nie, rozważ metody ciągłe. 

Czy potrafisz zapamiętać o robieniu czegoś codziennie o tej samej porze, bez względu na okoliczności? 

  • Jeśli tak, rozważ metody cykliczne lub ciągłe.

Czy wolisz nie musieć pamiętać o codziennym stosowaniu czegoś i/lub nie chcesz o tym myśleć?

  • Jeśli tak, rozważ metody ciągłe.

Czy martwisz się, że stracisz ubezpieczenie lub że nie będziesz mieć wystarczająco dużo pieniędzy?

  • Jeśli tak, rozważ metody ciągłe.

Czy czujesz, że będziesz bezpieczna, jeśli ktoś zobaczy, że stosujesz antykoncepcję lub masz przy sobie środki antykoncepcyjne?

  • Jeśli nie, rozważ metody ciągłe.

3. Czy masz jakieś dolegliwości lub przyjmujesz leki, które należy wziąć pod uwagę?

Zrozumienie interakcji pomiędzy bieżącymi schorzeniami lub przyjmowanymi lekami a hormonami zawartymi w środkach antykoncepcyjnych jest bardzo ważne. 

Przykładowo, estrogen, który jest pomocny w regulacji cyklu, może zwiększać ryzyko powstawania zakrzepów krwi lub wchodzić w interakcje z niektórymi schorzeniami. 

Oto zestawienie hormonów występujących w typowych środkach antykoncepcji hormonalnej: 

  • Tabletki wieloskładnikowe, plastry, krążki: estrogen i progestagen.
  • Wkładki domaciczne, implanty, zastrzyki, tabletki jednoskładnikowe: sam progestagen.

Odpowiedz sobie na następujące pytania: 

Czy masz nadciśnienie lub inne problemy zdrowotne tego typu?

Czy regularnie palisz papierosy?

Czy przyjmujesz środki takie jak leki przeciwdrgawkowe, leki przeciwretrowirusowe stosowane w leczeniu HIV lub leki przeciwgruźlicze?

Czy miewasz migreny z aurą?

  • Jeśli tak, rozważ metody oparte wyłącznie na progestagenie. Termin „aura” odnosi się do zaburzeń sensorycznych, takich jak widzenie błysków, martwe punkty lub uczucie mrowienia, pojawiających się przed wystąpieniem bólu głowy. Badania sugerują, że osoby, które miewają migreny z aurą, powinny unikać stosowania tabletek wieloskładnikowych, ponieważ zwiększają one ryzyko udaru mózgu.

4. Jakie są twoje plany dotyczące płodności?

Pamiętaj, że nie wykazano żadnego związku pomiędzy antykoncepcją a problemami z płodnością. Według przeglądu 22 badań, w których uczestniczyło łącznie 15 000 kobiet, które przestały korzystać z antykoncepcji, aż 83% z nich zaszło w ciążę w ciągu 12 miesięcy po jej odstawieniu. Badania wykazały, że to, jak długo stosuje się antykoncepcję, nie ma większego wpływu na powrót do płodności, jeśli uwzględni się wiek kobiety.

Przy wyborze metody antykoncepcji warto jednak zastanowić się, czy i kiedy planujesz zajść w ciążę. Niektóre metody można przestać stosować samodzielnie. W każdej chwili możesz zdecydować się na odstawienie tabletek, zrezygnowanie z plastrów lub wyjęcie krążka. Aby usunąć wkładkę domaciczną lub implant, konieczna będzie wizyta lekarska. 

Część metod pozwala na szybki powrót do płodności po ich odstawieniu. W przypadku innych środków, szczególnie zastrzyków, przywrócenie owulacji może potrwać dłużej. 

Odpowiedz sobie na następujące pytania: 

Czy masz nadzieję zajść w ciążę w najbliższym roku?

  • Jeśli tak, rozważ metodę, którą możesz samodzielnie przerwać lub której działanie szybko mija.

Czy jesteś pewna, że nie chcesz mieć dzieci lub że twoja rodzina jest już kompletna?

  • Jeśli tak, rozważ metodę długoterminową.

Czy chcesz zacząć starać się o dziecko w ciągu najbliższych 3–6 miesięcy? 

Jeśli tak, rozważ metody, które pozwolą ci szybko powrócić do wartości bazowej, uwzględniając wiek i stan zdrowia:

  • Metody mechaniczne (barierowe) nie wpływają na gospodarkę hormonalną ani na owulację, w związku z czym twoja płodność pozostaje niezmieniona. Możesz zacząć starać się o dziecko od razu po zrezygnowaniu z nich.
  • Wkładki domaciczne (hormonalne i miedziane) to środki o długotrwałym działaniu miejscowym. Po usunięciu wkładki przez lekarza większość osób powraca do swojej bazowej płodności, uwzględniającej wiek i stan zdrowia, zazwyczaj w ciągu jednego lub dwóch cykli.
  • Implanty uwalniają do organizmu hormony, których efekty znikają dość szybko po ich usunięciu, co często umożliwia powrót owulacji już w ciągu kilku dni.
Zastrzyki antykoncepcyjne, znane pod nazwą handlową Depo-Provera, działają nieco inaczej. Ponieważ każdy zastrzyk zawiera wysoką dawkę progestagenu o przedłużonym uwalnianiu, hormon może pozostawać w organizmie jeszcze długo po upływie 12-tygodniowego okresu ochrony. Powrót do regularnej owulacji zajmuje średnio do 10 miesięcy od przyjęcia ostatniej dawki.

5. Czy jesteś narażona na choroby przenoszone drogą płciową?

To pytanie było podchwytliwe, a odpowiedź na nie brzmi: „tak”. Każdy może być narażony na choroby przenoszone drogą płciową.  

Antykoncepcja hormonalna nie chroni przed infekcjami. Jeśli jesteś aktywna seksualnie, profilaktyka chorób przenoszonych drogą płciową to odrębny, ale równie ważny aspekt twojego zdrowia reprodukcyjnego.

Choroby przenoszone drogą płciową to infekcje przenoszone poprzez kontakty seksualne, w tym stosunki pochwowe, analne i oralne. Mogą być wywoływane przez bakterie (np. chlamydie), wirusy (np. HPV lub HIV) i pasożyty (np. rzęsistki).

Dane z ostatniej dekady pokazują niepokojący wzrost wskaźników zakażeń. Według danych CDC (skrótowiec od ang. Centers for Disease Control and Prevention), w 2024 roku odnotowano ponad 2,2 miliona przypadków zakażeń chorobami wenerycznymi w Stanach Zjednoczonych, co wskazuje na wzrost o 13% w porównaniu z ubiegłą dekadą. To samo centrum odnotowało również szokujący wzrost zachorowań na kiłę wrodzoną o 700% — chorobę, która może zostać przekazana z matki na dziecko podczas ciąży. 

Należy pamiętać, że wiele chorób przenoszonych drogą płciową przebiega bezobjawowo, co oznacza, że można się nimi zarazić (i zarażać innych), nie wiedząc, że jest się nosicielem.

Jak zmniejszyć ryzyko zarażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową

1. Zachowaj abstynencję do czasu wykonania badania. Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania chorobom przenoszonym drogą płciową jest powstrzymanie się od stosunków do czasu, aż ty i osoba, z którą chcesz uprawiać seks, zrobicie testy i potwierdzicie negatywne wyniki. Rozważ regularne badanie się w przyszłości. 

2. Stosuj metody mechaniczne (barierowe). Środki barierowe (np. prezerwatywy dla mężczyzn lub kobiet) to jedyna metoda antykoncepcyjna, która fizycznie zapobiega zakażeniu wieloma infekcjami przenoszonymi drogą płciową. Przy prawidłowym stosowaniu znacznie zmniejsza ryzyko zarażenia, ale nie eliminuje go całkowicie. Jeśli chcesz ograniczyć ryzyko zachorowania, zawsze stosuj metody barierowe, zwłaszcza kiedy nawiązujesz kontakt seksualny z nową osobą lub jesteś w niemonogamicznym związku.

3. Zwracaj uwagę na objawy chorób przenoszonych drogą płciową. Unikaj kontaktów seksualnych, jeśli u ciebie lub u drugiej osoby pojawiły się owrzodzenia, wysypki albo nietypowa wydzielina. Pamiętaj przy tym, że brak objawów nie oznacza braku infekcji.