7 feiten die je moet weten over hartziekten bij vrouwen

Als je aan de gezondheid van vrouwen denkt, zijn hartziekten waarschijnlijk niet het eerste waar je aan denkt. Maar er zijn veel redenen waarom dat wel zou moeten. 

Hartziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak voor vrouwen in de Verenigde Staten, en kunnen vrouwen van elke leeftijd treffen. Het is zelfs verantwoordelijk voor ongeveer één op de vijf sterfgevallen onder vrouwen. Bovendien blijkt uit onderzoek dat vrouwen meer kans hebben dan mannen om te overlijden na een hartaanval.

Nu Oura nieuwe functies voor hartgezondheid introduceert, is het belangrijk om te weten dat hartgezondheid vrouwen en mannen verschillend beïnvloedt – en soms op verrassende manieren.  

Een beknopte geschiedenis van de hartgezondheid van vrouwen

Gedurende een groot deel van de 20e eeuw werden hart- en vaatziekten bij vrouwen door de medische wereld over het algemeen over het hoofd gezien. Hartziekten werden beschouwd als een ‘mannenziekte’, iets waar vrouwen zich geen zorgen over hoefden te maken, zoals de American Heart Association (AHA) meldt. 

In de jaren 80 begon de Framingham Heart Study, het eerste diepgaande, langdurige cardiovasculaire onderzoek in de Verenigde Staten, met het rapporteren van geslachtsspecifieke patronen van hartziekten en merkte op dat hartaanvallen bij vrouwen minder vaak werden opgemerkt dan bij mannen. 

Dit werd gevolgd door een baanbrekend onderzoek in 2001 waarin de ondervertegenwoordiging van vrouwen in klinische onderzoeken werd benadrukt. Dit leidde tot oproepen voor inclusiever cardiovasculair onderzoek, genderspecifieke richtlijnen voor het voorkomen van hartziekten en voorlichtingscampagnes. 

Hoewel het onderzoek naar en het begrip van hartziekten bij vrouwen in de 21e eeuw aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt, is er nog veel meer te ontdekken en zijn er nog belangrijke hiaten in het onderzoek: volgens een systematische beoordeling van cardiovasculaire klinische onderzoeken maakten vrouwen slechts 27% van de onderzochte populatie uit en slechts 33% van de onderzoeken rapporteerden uitkomsten op basis van geslacht.

Hieronder lees je zeven belangrijke feiten over hartziekten bij vrouwen, symptomen waar je op moet letten en wat je kunt doen om je risico te verlagen. 

7 feiten over hartziekten bij vrouwen 

1. Vrouwen lopen een hoger risico om te overlijden aan hart- en vaatziekten dan mannen. 

Hoewel mannen vaker hart- en vaatziekten hebben, hebben vrouwen een hoger sterftecijfer en een slechtere prognose als ze de diagnose krijgen. 

De redenen voor deze verschillen zijn gevarieerd en complex, maar enkele daarvan zijn: 

• Een historisch gebrek aan deelname aan klinische onderzoeken (zoals hierboven genoemd) 
• Een gebrek aan bewustzijn: In 2019 erkende slechts 44% van de vrouwen hartziekten als de belangrijkste doodsoorzaak.
• Verkeerd begrepen en/of verkeerd gediagnosticeerde symptomen van hartziekten bij vrouwen (meer hierover hieronder)
• Een gebrek aan kennis onder artsen over hartziekten bij vrouwen: In een landelijke enquêtegaf slechts 22% van de huisartsen en 42% van de cardiologen aan dat ze zeer goed voorbereid zijn om cardiovasculaire risico’s bij vrouwen te beoordelen.
• Vrouwen hebben minder kans dan mannen om levensreddende behandelingen voor hartziekten te krijgen, zoals harttransplantaties, of om medicijnen zoals statines voorgeschreven te krijgen. 

2. De symptomen van hartziekten bij vrouwen kunnen anders zijn dan bij mannen. 

Hoewel zowel mannen als vrouwen klassieke symptomen van hartziekten kunnen ervaren, zoals pijn op de borst en kortademigheid, zijn de symptomen bij vrouwen vaak anders en worden ze mogelijk niet herkend. Dit kan bijdragen aan een verkeerde diagnose en een groter risico op overlijden. 

Uit een onderzoek is zelfs gebleken dat vrouwen zeven keer vaker dan mannen verkeerd worden gediagnosticeerd en naar huis worden gestuurd vanuit het ziekenhuis tijdens een hartaanval. 

Of je nu zelf een vrouw bent of dierbaren in je leven hebt die vrouw zijn, het is belangrijk om de unieke symptomen van hartziekten bij vrouwen te kennen, waaronder:

• Ongemak in de nek, kaak, schouder, bovenrug of bovenbuik
• Pijn in één of beide armen
• Misselijkheid of braken
• Zweten
• Licht gevoel in het hoofd of duizeligheid
• Ongewone vermoeidheid
• Brandend maagzuur of maagklachten

Als jij of iemand die je kent een van deze symptomen heeft, aarzel dan niet om zo snel mogelijk medische hulp in te roepen. 

3. Hormonale veranderingen bij vrouwen kunnen het risico op hart- en vaatziekten verhogen. 

Elke gebeurtenis in je leven die een grote invloed heeft op je hormoonspiegel, kan het risico op hart- en vaatziekten verhogen. Tijdens de menopauze bijvoorbeeld daalt het oestrogeengehalte, een hormoon die het hart beschermt. Dit zou mede de reden zijn waarom vrouwen tijdens en na de menopauze vaker cardiovasculaire aandoeningen krijgen.

Een onregelmatige menstruatiecyclus, in lengte, duurof timing, wordt ook in verband gebracht met het risico op hart- en vaatziekten. Dit komt omdat deze veranderingen meestal worden veroorzaakt door hormonale onregelmatigheden. 

GERELATEERD: Welke invloed heeft de menopauze op je slaap? 

4. Zwangerschap kan het risico op hart- en vaatziekten verhogen. 

Zwangerschap kan het vrouwelijk lichaam flink belasten en werkt eigenlijk als een stresstest voor het hart die al aanwezige aanleg voor hart- en vaatziekten (HVZ) aan het licht brengt, nog voordat de traditionele risicofactoren opduiken, volgens een onderzoek uit 2023. De American Heart Association noemt zwangerschap een “periode van potentiële kwetsbaarheid”, die het risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten in de toekomst kan verhogen. 

Complicaties bij de zwangerschap verhogen ook het risico op hart- en vaatziekten. Vrouwen die zwangersvergiftiging, vroegtijdige bevalling, een miskraam of zwangerschapsdiabetes hebben gehad, hebben een hoger risico op hart- en vaatziekten dan vrouwen zonder deze complicaties.

LEES VERDER: Dit verandert er in je zwangere lichaam volgens de gegevens van Oura-leden

5. Vrouwen hebben meer kans op auto-immuunziekten die het risico op hart- en vaatziekten verhogen.

Vrouwen zijn vatbaarder voor auto-immuunziekten; ze hebben zelfs tot vier keer meer kans op auto-immuunziekten dan mannen. Vrouwen bij wie auto-immuunziekten zoals reumatoïde artritis of lupus zijn vastgesteld, lopen een verhoogd risico op hartziekten.  

6. Het vrouwelijk hart is gevoeliger voor mentale of emotionele stress. 

Hoewel mentale stress iedereen kan treffen, laat onderzoek zien dat het hart van vrouwen sterker door stress wordt beïnvloed dan dat van mannen.

In een recent onderzoekontdekten onderzoekers dat vrouwen onder stress meer vernauwing en samentrekking van hun kleine perifere slagaders (de bloedvaten die bloed van het hart naar de rest van het lichaam vervoeren) ervaren dan mannen onder dezelfde stress.

Dat is misschien de reden waarom vrouwen meer kans hebben om het Takotsubo-syndroom, ook wel bekend als het ‘gebrokenhartsyndroom’, te krijgen tijdens periodes van extreme stress.

7. Vrouwen kunnen hun risico op hartziekten verlagen. 

Dit is het positieve nieuws: Hartziekten bij vrouwen kunnen grotendeels worden voorkomen. Uit onderzoek blijkt zelfs dat 80% van de hart- en vaatziekten, waaronder hartziekten en beroertes, kan worden voorkomen en zelfs hersteld door gezonde gewoonten. 

Preventie begint met begrip. Door op de hoogte te blijven van je hartgezondheid, gezondere levensstijlkeuzes te maken en je doktersafspraken bij te houden, kun je als vrouw op elke leeftijd meer grip krijgen op je hartgezondheid. 

GERELATEERD: Alles over de cardiovasculaire leeftijd

5 tips om je risico op hartziekten te verlagen

1. Ken je statistieken

Het kan nuttig zijn om je hartslag te volgen met een wearable zoals Oura. De normale hartslag voor vrouwen ligt tussen de 60 en 100 slagen per minuut (bpm). Hoewel dit iets onder het normale bereik ligt, is de gemiddelde hartslag van vrouwelijke Oura-leden 58 bpm. 

2. Verbeter je eetpatroon. 

Eet zo min mogelijk bewerkte voeding, suikerhoudende dranken en eten met veel suiker, zout en verzadigde vetten. Kies in plaats daarvan voor een mediterraan dieet dat rijk is aan plantaardige voeding, vis en gezonde vetten.

3. Beweeg regelmatig. 

Streef naar minstens 150 minuten matig intensieve aerobe lichaamsbeweging of 75 tot 150 minuten intensieve aerobe lichaamsbeweging per week. Doe twee of meer dagen per week aan krachttraining met een gemiddelde of hoge intensiteit.

4. Beperk het gebruik van tabak en alcohol.

Roken is een belangrijke oorzaak van hart- en vaatziekten – vrouwen die roken hebben 25% meer kans op het ontwikkelen van hartziekten dan mannen die roken. Alcoholgebruik heeft een vergelijkbaar effect op je hartgezondheid, dus is het verstandig om alcoholgebruik te matigen of zelfs helemaal te vermijden.

5. Blijf stress de baas.