Prawdopodobnie znasz już termin „GLP-1” — może z wiadomości, od lekarza, czy z rozmowy z bliską osobą, która właśnie zaczęła przyjmować nowy lek.
Leki z grupy GLP-1 zmieniają nasze podejście do zdrowia metabolicznego, otyłości i chorób układu krążenia. Czy wiesz, co właściwie dzieje się w organizmie osoby stosującej taki lek? Na ile to szum medialny, a na ile substancje o działaniu potwierdzonym naukowo?
Co oznacza skrót GLP-1?
Rozwinięcie skrótu GLP-1 to „peptyd glukagonopodobny typu 1”. To naturalnie produkowany przez organizm (głównie w jelicie cienkim) hormon, wytwarzany w odpowiedzi na spożycie posiłku. W ten sposób organizm sygnalizuje zarejestrowanie go i wywołuje odpowiednią reakcję.
Uwolniony hormon GLP-1 nakazuje trzustce wytworzyć więcej insuliny, a wątrobie ograniczyć wydzielanie glukagonu (hormonu podnoszącego poziom cukru we krwi). Przesyła też do mózgu informację, że zaczynasz odczuwać sytość. Podsumowując, hormon GLP-1 odgrywa kluczową rolę w utrzymywaniu równowagi metabolicznej i odpowiedniego poziomu cukru we krwi i apetytu.
POWIĄZANE: Przedstawiamy Analizy GLP-1
Jak działają leki z grupy GLP-1?
Agonisty receptora GLP-1 wiążą się z występującymi w całym organizmie (w tym w trzustce, mózgu, jelitach, sercu i nerkach) receptorami GLP-1 i aktywują je.
Procesy te wywierają wielopłaszczyznowy wpływ na organizm. W trzustce stymulują wydzielanie insuliny w sposób zależny od glukozy, czyli pomagają uwalniać insulinę, gdy poziom glukozy we krwi jest wysoki, ale nie kiedy jest już niski. Hamują one również wydzielanie glukagonu i spowalniają opróżnianie żołądka, łagodząc wzrost poziomu glukozy we krwi po posiłku.
Receptory GLP-1 występują na komórkach mózgu (neuronach) w obszarach odpowiedzialnych za regulację apetytu i układu nagrody. Po aktywacji osłabiają sygnały głodu, sprzyjają uczuciu sytości i wydają się zmniejszać atrakcyjność wysokokalorycznego jedzenia. To właśnie ten mechanizm i zmiany w sygnałach mózgu sprawiają, że osoby przyjmujące leki z grupy GLP-1 często jedzą mniej.
Oprócz glukozy we krwi i apetytu, agonisty receptorów GLP-1 wydają się też obniżać poziom trójglicerydów i cholesterolu LDL, zmniejszać ilość tłuszczu trzewnego w narządach oraz łagodzić stan zapalny w organizmie, co z czasem prowadzi do poprawy zdrowia serca i zdrowia metabolicznego.
POWIĄZANE: Czym jest zdrowie metaboliczne? Kompleksowy przewodnik
W jakich przypadkach dopuszcza się stosowanie leków z grupy GLP-1?
W ciągu ostatnich dwóch dekad zakres wskazań do stosowania zatwierdzonych przez FDA leków z grupy GLP-1 znacznie się poszerzył. Najczęściej stosuje się je w przypadku:
- Cukrzycy typu 2: wszystkie zatwierdzone agonisty receptora GLP-1 można stosować w celu poprawy kontroli nad poziomem cukru we krwi u dorosłych z cukrzycą typu 2, zazwyczaj w połączeniu z dostosowaniem diety i aktywności fizycznej. Pierwszy agonista receptora GLP-1, eksenatyd (np. Byetta®), został zatwierdzony w 2005 roku jako substancja służąca do leczenia cukrzycy typu 2. Niedługo później pojawiło się kilka kolejnych leków.
- Długoterminowej kontroli wagi: liraglutyd (np. Saxenda®, Victoza®) został dopuszczony do stosowania w leczeniu otyłości w 2014 roku. W ciągu następnej dekady na rynek wprowadzono semaglutyd (np. Wegovy®, Ozempic®) oraz tirzepatyd (np. Zepbound®). Wskazania do leczenia otyłości dotyczą dorosłych z BMI ≥30, jeśli nie ma dodatkowych schorzeń, lub ≥27, gdy występuje przynajmniej jedno schorzenie związane z nadwagą, na przykład nadciśnienie, cukrzyca typu 2 albo podwyższony cholesterol.
- Ograniczania ryzyka sercowo-naczyniowego: w marcu 2024 FDA dopuściła do użytku semaglutyd (np. Wegovy®), aby zmniejszyć ryzyko występowania poważnych problemów sercowo-naczyniowych (takich jak niezakończony zgonem udar lub zawał) i śmierci z powodów powiązanych z układem sercowo-naczyniowym u dorosłych z rozpoznaną chorobą serca oraz nadwagą lub otyłością. Dzięki temu terapia GLP-1 stała się jedną z nielicznych metod leczenia otyłości o udowodnionym korzystnym wpływie na układ sercowo-naczyniowy.
- Niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby: semaglutyd (Wegovy®) uzyskał w 2025 r. przyspieszoną zgodę FDA na wykorzystanie w leczeniu dorosłych cierpiących na niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby, poważne schorzenie dotykające wątrobę, oraz umiarkowane i zaawansowane zwłóknienie wątroby, co stanowi kolejny dowód na istotność hormonu GLP-1 w utrzymaniu prawidłowego zdrowia wątroby.
- Obturacyjnego bezdechu sennego: tirzepatyd (Zepbound®) został w 2024 roku zatwierdzony przez FDA do leczenia umiarkowanego i ciężkiego obturacyjnego bezdechu sennego u dorosłych z otyłością, w połączeniu ze zwiększoną aktywnością fizyczną i dietą o obniżonej kaloryczności.
Trwają również badania nad potencjalnymi zastosowaniami w leczeniu chorób nerek, bezdechu sennego, a nawet zaburzeń związanych z nadużywaniem substancji psychoaktywnych.
PRZECZYTAJ WIĘCEJ: Jak jeść, by sprzyjać zdrowiu metabolicznemu
Jakie są najczęstsze skutki uboczne stosowania leków z grupy GLP-1?
Leki z grupy GLP-1 są na ogół dobrze tolerowane, ale wiążą się z pewnymi skutkami ubocznymi, z którymi warto zapoznać się przed rozpoczęciem terapii.
Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i obejmują nudności, wymioty, biegunkę oraz zaparcia. Nudności są najczęstsze i mogą występować u od 5% do 50% pacjentów (w zależności od leku i dawki) i zazwyczaj są najbardziej odczuwalne w pierwszych tygodniach leczenia, kiedy dawka jest stopniowo zwiększana. U większości osób objawy łagodnieją wraz ze stopniowym zwiększaniem dawki leku oraz dostosowaniem diety, a z czasem ustępują.
Do pozostałych możliwych działań niepożądanych zalicza się utratę masy mięśniowej, zmniejszenie gęstości kości, bóle głowy, stan zapalny w miejscu wstrzyknięcia oraz zwiększone ryzyko pogorszenia zdrowia psychicznego, na przykład wystąpienia depresji i stanów lękowych. Jeśli przyjmujesz lek z grupy GLP-1 i martwią cię występujące skutki uboczne, rozważ konsultację z lekarzem.
W jaki sposób Oura może wesprzeć cię w terapii lekami z grupy GLP-1?
Leki to tylko jeden aspekt leczenia. Oura pomoże ci zająć się resztą. Dzięki nowym Analizom GLP-1 od Oura możesz rejestrować przyjmowane dawki leków, objawy oraz wagę, mając jednocześnie wgląd w kluczowe trendy biometryczne — a to wszystko w jednym miejscu. Analizy GLP-1 zapewniają długoterminowy obraz procesu leczenia i pozostałych sygnałów mierzonych przez Oura, dzięki czemu możesz przyjrzeć się przebiegowi terapii i zobaczyć, jak współgra z twoimi nawykami.
Podsumowanie
Leki z grupy GLP-1 zmieniają podejście medycyny do chorób metabolicznych. Dostępne dane naukowe są rzetelne, zakres wskazań się poszerza, a trwające badania wciąż pomagają odkryć nowe zastosowania.
Decyzja o rozpoczęciu terapii lekami z grupy GLP-1 to ważny krok, który warto omówić z lekarzem. Jak zawsze, Oura może wspierać cię w dbaniu o zdrowie i pomagać ci lepiej rozumieć sygnały płynące z organizmu. Śledząc w jednym miejscu trendy snu, aktywności i wagi, możesz zyskać jasny i pełny obraz reakcji twojego organizmu na leczenie.
Zanim wdrożysz lub odstawisz jakikolwiek lek, porozmawiaj ze swoim lekarzem. Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej.