Kiedy mówi się o dotykających kobiety schorzeniach, choroby serca rzadko przychodzą na myśl jako pierwsze, choć to bardzo istotny temat w kontekście kobiecego zdrowia.
Choroby serca stanowią główną przyczynę zgonów wśród kobiet w Stanach Zjednoczonych i mogą dotykać kobiety w każdym wieku. Co więcej, odpowiadają za około co piąty zgon wśród kobiet. Badania pokazują również, że kobiety częściej niż mężczyźni umierają na skutek zawału serca.
Oura wprowadza nowe funkcje dotyczące zdrowia serca, warto więc pamiętać, że to zdrowie wygląda nieco inaczej u kobiet i mężczyzn, a różnice bywają nieoczywiste.
Krótka historia zdrowia serca u kobiet
Przez większą część XX wieku środowisko medyczne pomijało temat chorób sercowo-naczyniowych u kobiet. Jak podaje Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA), choroby serca były uważane za „męską” przypadłość, czyli coś, o co kobiety nie musiały się martwić.
Framingham Heart Study, instytut, który opracował pierwsze dogłębne i długoterminowe badanie układu sercowo-naczyniowego w Stanach Zjednoczonych, zaczął w latach 80. upubliczniać charakterystyczne dla płci wzorce chorób serca. Informował również, że u kobiet rzadziej niż u mężczyzn rozpoznaje się zawały.
Nieco później, bo w 2001 roku, przeprowadzono przełomowe badanie, podkreślające brak odpowiedniej reprezentacji kobiet w badaniach klinicznych. Pojawiły się głosy wzywające do większej inkluzywności badań nad układem sercowo-naczyniowym, opracowania adekwatnych wytycznych na temat zapobiegania chorobom serca oraz przeprowadzenia kampanii uświadamiających.
Chociaż mamy obecnie dużo większą wiedzę na temat chorób serca u kobiet i odbyły się już pewne obejmujące je badania, wciąż pozostaje wiele do zbadania, odkrycia i zrozumienia. Według systematycznego przeglądu badań klinicznych dotyczących układu sercowo-naczyniowego, kobiety stanowiły jedynie 27% badanych, a tylko 33% badań rozróżniało wyniki w zależności od płci.
Poniżej znajdziesz siedem najważniejszych faktów o chorobach serca u kobiet, objawy, na które warto zwracać uwagę, oraz zalecenia obniżające ryzyko ich wystąpienia.
7 faktów o chorobach serca u kobiet
1. Ryzyko zgonu z powodu choroby układu sercowo-naczyniowego jest u kobiet wyższe niż u mężczyzn.
Chociaż u mężczyzn choroby układu sercowo-naczyniowego występują częściej, to u kobiet rokowania po diagnozie są gorsze, a ryzyko śmierci z ich powodu jest wyższe.
Powodów występowania tych różnic są zróżnicowane i złożone, ale możemy wyróżnić:
- Wspomniane już wykluczenie kobiet z badań klinicznych w przeszłości.
- Brak świadomości: w 2019 roku zaledwie 44% kobiet wiedziało, że choroby serca są główną przyczyną zgonów.
- Nierozpoznawane lub błędnie rozpoznawane objawy chorób serca u kobiet (więcej na ten temat przeczytasz poniżej).
- Brak wiedzy lekarzy na temat występujących u kobiet chorób serca: według krajowego sondażu tylko 22% lekarzy pierwszego kontaktu i 42% kardiologów uznaje, że ma bardzo dobre przygotowanie do oceny ryzyka sercowo-naczyniowego u kobiet.
- Kobiety rzadziej niż mężczyźni otrzymują ratującą życie pomoc medyczną związaną z chorobami serca, obejmującą zarówno przeszczepy, jak i leki na receptę — statyny.
2. Objawy chorób serca u kobiet bywają inne niż u mężczyzn.
Zarówno mężczyźni, jak i kobiety mogą doświadczać „typowych” symptomów chorób serca, takich jak ból w klatce piersiowej czy duszności, ale u kobiet objawy często wyglądają inaczej, przez co mogą pozostać niezauważone. To często prowadzi do błędnej diagnozy i zwiększa ryzyko śmierci.
Badanie wykazało, że kobiety bywają błędnie diagnozowane i że wypisuje się je ze szpitala w trakcie przebiegającego akurat zawału serca aż siedem razy częściej niż mężczyzn.
Niezależnie od tego, czy jesteś kobietą, czy masz w swoim życiu bliskie ci kobiety, znajomość objawów chorób serca u kobiet jest niezwykle ważna. Zaliczają się do nich:
- dyskomfort w okolicy szyi, szczęki, barku, górnej części pleców lub brzucha,
- ból jednego lub obu ramion,
- nudności lub wymioty,
- pocenie się,
- zawroty głowy lub uczucie oszołomienia,
- nietypowe zmęczenie,
- zgaga lub niestrawność.
Jeśli u ciebie albo u kogoś, kogo znasz, występuje którykolwiek z wymienionych objawów, nie czekaj i jak najszybciej zgłoś się po pomoc medyczną.
3. Zmiany hormonalne mogą zwiększać ryzyko wystąpienia problemów z układem krążenia u kobiet.
Każde wydarzenie w życiu kobiety, które mocno wpływa na poziom hormonów, może zwiększyć ryzyko pojawienia się problemów z układem krążenia. Podczas menopauzy poziom estrogenu, chroniącego serce hormonu, spada. Uważa się to za jeden z powodów częstszych problemów sercowo-naczyniowych, które występują u kobiet w trakcie i po menopauzie.
Wahania cyklu menstruacyjnego dotyczące długości, czasu trwania lub częstotliwości krwawienia również mają związek z ryzykiem wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, ponieważ za nieregularność cyklu odpowiadają zazwyczaj zaburzenia hormonalne.
POWIĄZANE: Jak menopauza wpływa na sen?
4. Ciąża może zwiększać ryzyko wystąpienia problemów z układem krążenia.
Ciąża może mocno obciążać kobiece ciało i działać jak test wysiłkowy serca, ujawniając predyspozycje do chorób sercowo-naczyniowych przed pojawieniem się typowych czynników ryzyka, jak wynika z badania z 2023 roku. Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) nazywa ciążę „okresem potencjalnej podatności”, mogącym zwiększać ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych w przyszłości.
Dodatkowo, komplikacje podczas ciąży również zwiększają ryzyko pojawienia się problemów z układem krążenia. U kobiet, które doświadczyły stanu przedrzucawkowego albo cukrzycy ciążowej, urodziły przed terminem lub poroniły, ryzyko wystąpienia choroby układu krążenia jest wyższe niż u kobiet, u których takie komplikacje się nie pojawiły.
PRZECZYTAJ WIĘCEJ: Co dzieje się z twoim ciałem podczas ciąży — opracowanie oparte o dane od członkiń Oura
5. Kobiety częściej zapadają na choroby autoimmunologiczne, które mogą zwiększać ryzyko pojawienia się problemów z układem krążenia.
Kobiety są bardziej narażone na choroby autoimmunologiczne — ryzyko ich wystąpienia jest u nich nawet czterokrotnie wyższe niż u mężczyzn. U kobiet z rozpoznanymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów lub toczeń, ryzyko wystąpienia choroby serca wzrasta.
6. Kobiece serce jest bardziej wrażliwe na stres psychiczny i emocjonalny.
Chociaż stres psychiczny może dotknąć każdego, badania sugerują, że serca kobiet reagują na stres mocniej niż serca mężczyzn.
W niedawnym badaniu naukowcy odkryli, że zwężanie i kurczenie się małych tętnic obwodowych (naczyń, którymi krew z serca dostaje się do reszty ciała) jest silniejsze u kobiet doświadczających stresu niż u mężczyzn w tych samych warunkach.
Być może właśnie dlatego kobiety w okresach bardzo silnego stresu są bardziej narażone na wystąpienie zespołu Takotsubo, nazywanego również „zespołem złamanego serca”.
7. Obniżenie ryzyka wystąpienia tych chorób u kobiet jest możliwe.
Jest też dobra wiadomość: chorobom serca u kobiet często można zapobiegać. Badania szacują, że aż 80% chorób układu krążenia, w tym chorobom serca i zawałom, można nie tylko zapobiec, ale nawet wyleczyć je dzięki zdrowym nawykom.
Zrozumienie umożliwia zapobieganie — każda kobieta, niezależnie od wieku, może poczuć się pewniej i zyskać większą kontrolę nad zdrowiem swojego serca, jeśli będzie dobrze poinformowana na jego temat, będzie prowadzić zdrowy tryb życia i pamiętać o wizytach u lekarza.
POWIĄZANE: Wszystko o wieku sercowo-naczyniowym
5 sposobów na obniżenie ryzyka wystąpienia chorób serca
1. Bądź na bieżąco ze swoim zdrowiem.
Pomocne może się okazać monitorowanie tętna za pomocą urządzenia takiego jak Oura. Normalne tętno mieści się u kobiet w przedziale od 60 do 100 uderzeń na minutę (BPM). Chociaż wypada nieco poniżej typowego zakresu, tętno członkiń Oura wynosi średnio 58 BPM.
2. Zadbaj o swoją dietę.
Ogranicz spożycie przetworzonej żywności, słodkich napojów oraz produktów zawierających duże ilości cukru, soli i tłuszczów nasyconych. Zamiast tego postaw na dietę śródziemnomorską, bogatą w produkty roślinne, ryby i zdrowe tłuszcze.
3. Ćwicz regularnie.
Postaraj się o co najmniej 150 minut umiarkowanie intensywnej aktywności aerobowej albo 75-150 minut aktywności aerobowej o wysokiej intensywności w ciągu tygodnia. Wprowadź trochę treningu siłowego o umiarkowanej lub wysokiej intensywności i ćwicz co najmniej dwa razy w tygodniu.
4. Ogranicz tytoń i alkohol.
Palenie jest główną przyczyną występowania chorób sercowo-naczyniowych. U palących kobiet występuje o 25% wyższe ryzyko pojawienia się choroby serca niż w przypadku mężczyzn, którzy palą. Spożywanie alkoholu wpływa na zdrowie serca w podobny sposób, więc obie te rzeczy najlepiej ograniczyć lub wykluczyć.
5. Poszukaj sposobów na radzenie sobie ze stresem.
Choć w teorii jest to łatwiejsze niż w praktyce, warto spróbować utrzymać stres pod kontrolą. Pomóc w tym może dobrej jakości sen i odpowiednie ćwiczenia, także te oddechowe, medytacja oraz kontakt z bliskimi.
PRZECZYTAJ WIĘCEJ: Jak poprawić swoje zdrowie sercowo-naczyniowe